17 فروردین 1386

قانون واکنش فیزیک در اجتماع

نور علی تابنده: مجموعه مقالات حقوقی و اجتماعی، انتشارات حقیقت، تهران، 1381، صفحات 1 تا 5.

فیزیک جزئی از این جهان را مد نظر می گیرد و تجلی قاعده عمومی دنیا را از چهارچوب دایره دید خود مشاهده می کند. هیچ قانونی مختص به یک علم خاص نیست. قانون متعلق به طبیعت است و هر دسته از دانشمندان، آن قانون را در آینه ی خاص خویش درک می کنند. به همین نحو قانون واکنش از ذهن بشر، در سیر اجتماع و افکار عمومی نیز اثر می کند. نه تنها افکار عمومی، بلکه افکار علمی نیز دچار این وضع هستند.

مدت ها علمای طبیعی به ثبوت انواع معتقد بودند و آن را اثبات می کردند. بعضی از علمای طبیعی نیز مخالف ثبوت اظهار نظر می کردند و واکنش نشان می دادند. به همین نحو، تکامل به صورت حلقات مستمر ادامه دارد. مشکل حلقه ی مفقوده، این واکنش را تعدیل نمود و مساله ی جهش (1) را مورد قبول قرار داد.  

ما حوادث تاریخ را از بسیاری جهات می توانیم واکنش ها بدانیم و رفرم ها را از نوع تعادل محسوب داریم. انقلاب کبیر فرانسه واکنش فشار طبقه ی اشراف بود و حتی داشتن اسم اشرافی کافی بود جان کسی را از او بگیرد. در این راه، چه فجایعی که مرتکب نشدند و عذرشان هم آن بود که قرن ها اشراف ظلم و ستم کردند. نتیجه آن که ظلم مرتفع نشد بلکه ظالم و مظلوم مدت ها جای خود را عوض کردند.

بعضی تغییرات هست که جز با واکنش شدید قابل عمل نیست. از لحاظ مبارزه سیاسی طرز عمل و روش کار گاندی و دوستانش چنین بود. گاندی و نهرو و همکارانشان می گفتند برای حفظ وطن باید از جان گذشت. خودشان هم بارها از جان گذشتگی و فداکاری کردند. اما در تاریخ، مظالمی هم بدون واکنش شدید و خونریزی از بین رفته است. چنان چه مسیر تکامل و مصالح واقعی اجتماع درک گردد و هدف هایی که صلاح مردم را متضمن است مورد توجه قرار گیرد، حصول پیروزی حتمی است.

------------------------------------------------------

1. Mutation

نور علی تابنده: مجله جهان امروز، شماره 4، سه شنبه اول دی 1344.