6 فروردین 1386

چرا ما نیاز به نظریه ی شناخت داریم؟

گریس هارمن: ماهنامه ی راه آینده، ترجمه ی پرویز بابایی، شماره 1، شهریور 1385، صفحات 56 تا 58.

اغلب می شنویم که می پرسند ما چه نیازی به نظریه داریم؟ می گویند ما که می دانیم بحران اقتصادی وجود دارد، ما که می دانیم اقلیتی صاحب امتیاز از جامعه، اکثریتی را مورد استثمار قرار می دهد، ما می دانیم که استعمار گران، ملت های عقب نگه داشته شده را غارت می کنند و می دانیم که همه ی ما از این وضع ناراضی هستیم، همین ها ما را کافی است، سایر مطالب بماند برای دانشوران.

جالب این است که مدعیان چنین نظراتی از خودشان نظریه دارند و هر پرسشی که درباره ی جامعه با آنان در میان می گذاریم، خواهند کوشید با کلی بافی به آن پاسخ گویند از جمله: هر کس می تواند با سخت کوشی، به مراتب عالی برسد. اگر ثروتمندان نبودند سرمایه ای نبود که برای بقیه ی ما کار فراهم کند و ... .

مطبوعات، رادیو و تلویزیون دایما اذهان ما را با تبیین های مورد نظر خود درباره ی افتضاحاتی که جامعه ی ما در آن غوطه ور است، پر می کنند. آن ها امیدوارند آن چه را که از آن ها می شنویم، بی تامل درباره ی مضامین آن بپذیریم.

اختراعات نوین در کارخانه ها، ثروت را به مقیاسی صد چندان رساند. با این همه، این به معنای بهبود زندگی اکثر مردم نبود. توسعه ی تمدن به جای خوشبختی و رفاه عمومی، سیه روزی بیش تر به همراه می آورد. مردان و زنان و کودکانی که در کارخانه های جدید کار می کردند، زندگی شان به مراتب از زندگی گذشته گان شان که روی زمین زحمت می کشیدند، بدتر بود.

مردان و زنان در می یافتند که زیر سلطه و ستم آن چیزی هستند که خودشان در گذشته به وجود آورده بودند. جامعه هر چه پیشرفته تر می شد، مردم از خود بیگانه تر می شدند. افزایش ارزش دنیای اشیا نسبتی مستقیم با کاستن ارزش جهان انسان ها دارد. ایده های مردم رابطه ی تنگاتنگی با نوع زندگی ای دارد که آنان می گذرانند. به عنوان مثال جامعه ی سرمایه داری امروزی، خود پرستی را می پرورد.

برای کسانی که بر جامعه حکومت دارند، آن چه اهمیت دارد ایده ها نیست، بلکه ساختار جامعه ای است که در آن آنان به این ایده ها باور دارند. ایده ها از مطبوعات، تلویزیون، نظام آموزشی و جز آن ها انتقال می یابند. زمانی می شود فهمید که چگونه ایده ها تاریخ را تغییر می دهند که بشود دانست آن اندیشه ها از کجا می آیند و چرا مردم آن ها را می پذیرند. این به این معناست که باید به فراسوی ایده ها نگریست.

------------------------------------------------------

این مقاله برگردان جزوه ای است که نویسنده در سال 1997 نگاشته و در سال 2000 تجدید چاپ شده است.