28 اسفند 1385

جمع بندی وضع تجارت خارجی و صنایع چند قرن اخیر ایران

علی رضا قلی: جامعه شناسی نخبه کشی، نشر نی، تهران، چاپ بیست و پنجم، 1385، صفحات 107 تا 185.

1- مسئولین مملکت، همیشه کارهای عاطفی و کوتاه مدت را نسبت به کارهای عقلانی و مملکت ساز و آینده نگر ترجیح دادند و همیشه از راه نیز باز ماندند.

2- برای تحلیل مشکلات، همه دنبال علل قریب و انحرافی و تبرئه کننده ی علل و ضعف های خودی می گشته اند.

3- فرهنگ ایلاتی، همچنان وجود داشته است.

4- همیشه مردمان فهمیده، روشنفکران با بصیرت، صنعتگر با حمیت وجود داشته است، ولی تعداد آن ها کم بوده و نتوانسته اند موثر واقع شوند.

5- سرمایه گذاری های صنعتی به علت فقدان معرفت صنعتی، زیاده خواهی، کم کاری و نداشتن روح مسئولیت پذیری مشترک اجتماعی و فقدان روح خلاقیت و نوآوری، همچنان عاطل و باطل مانده است.

6- جامعه ی روشنفکری ایران، با ساختمان فرهنگی جامعه انطباق نداشته است.

7- تجارت خارجی با شکل استعماری چندین قرن است که شکل گرفته است. تاجر ایرانی مواد خام می برد و کالای صنعتی می آورد و منافعش در وابسته کردن هر چه بیشتر کشور است. کار او در محتوا، یکی از اجزای اقتصاد تک محصولی و الگوی اقتصاد وابسته است.

8- زندگی مصرفی و الگوی مصرف اجناس خارجی از رجال ایران شروع شد و همه اقشار را گرفت.

9- کارهای تخصصی به عناوین و توجیهات مختلف از دست متخصص آن کار گرفته شده است. در فرهنگ ایلاتی، تخصصی مورد نیاز نیست و همه، همه فن حریف هستند، کارها محدود است و رفتار گذشتگان است که تقلید می شود.

این شیوه با مناصب عقلانی و متحول، سازگار نیست. این رویه قبیلگی در ایران روح خود را با قوت تمام به ساخت اقتصاد وابسته تحمیل کرد و مشکلات بسیار زیادی از نوع خود برای ایران آفرید و یکی از ستون های محکم فرهنگ این جامعه شد.